SPORY FRANKOWE A PODATEK DOCHODOWY

Skuteczne zakończenie sporu z bankiem, w formie prawomocnego orzeczenia stwierdzającego nieważność umowy frankowej, może mieć odmienne skutki podatkowe niż te związane z zawarciem przez kredytobiorcę ugody z bankiem.

W przypadku porozumienia z bankiem po stronie kredytobiorcy, który ma umorzoną część kredytu (został zwolniony z długu), pojawia się dochód w postaci kwoty umorzenia. Co do zasady, umorzone w ten sposób wierzytelności wobec banku z tytułu kredytu na gruncie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (dalej: UPDOF”) stanowią przychód z innych źródeł (art. 20 ust. 1 UPDOF), który powstał w dniu umorzenia. Przychód ten podlega ponadto opodatkowaniu na ogólnych zasadach według obowiązującej skali podatkowej. Na razie ustawodawca nie zdecydował się na rozwiązanie systemowe w treści UPDOF neutralizujące powstanie dochodu do opodatkowania z ugód bankowych, istnieje jedynie rozporządzenie Ministra Finansów dotyczące dochodów uzyskanych do dnia 31 grudnia 2021 i zwolnienia z poboru podatku  kwoty kredytu (kapitału); odsetek, w tym odsetek skapitalizowanych, i prowizji lub opłat, jeżeli ich poniesienie przez kredytobiorcę było niezbędne do zawarcia umowy kredytu, z wyjątkiem kosztów usług dodatkowych, w szczególności ubezpieczeń – jednego kredytu zawartego na cele mieszkaniowe przed 15 stycznia 2015 r.

Bank w ramach proponowanych ugód, nie wskazuje, że jest ona podpisywana z uwagi na wadliwość umowy kredytowej, a jedynie w celu zrównoważenia ryzyka walutowego i przeniesienia go z kredytobiorcy na obie strony umowy kredytowej. W samej ugodzie frankowej wskazane jest, że umowa jest ważna, a bank nie uznaje roszczenia o stwierdzenie nieważności umowy.

Co zatem by się stało gdyby kredytobiorca zamiast podpisywać ugodę zdecydował się na prowadzenie sprawy sądowej i zgodnie z wydanym wyrokiem umowa z bankiem zostałaby unieważniona, w całości lub w części. Zgodnie z wydaną interpretacją indywidulną, dochód do opodatkowania nie wystąpi ze względu na treść UPDOF. Uzyskaną korzyść majątkową  należy uznać za przychód, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 4 UPDOF, czyli za przychód wynikający z czynności, które nie mogą być przedmiotem prawnie skutecznej umowy, gdyż umowa kredytowa wskutek jej nieważności nie była prawnie skuteczna. Uzyskane przez powoda pieniądze tytułem zwrotu nienależnie pobranych przez bank świadczeń, na podstawie nieważnej z mocy samego prawa umowy kredytowej, nie skutkuje powstaniem po stronie kredytobiorców zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych.

Wydane bankom lub kredytobiorcom interpretacje indywidualne, są skuteczne wyłącznie wobec ich samych, dotyczą bowiem ściśle określnego stanu faktycznego. Wydane interpretacje, korzystne dla podatników, nie dają powszechnej pewności braku podatku po wydanych korzystnych rozstrzygnięciach sporów frankowych – zarówno wyrokiem sądu jak i wyniku zawartej ugody z bankiem.  Dla uzyskania pewności co do neutralności podatkowej zakończonego sporu z bankiem, kredytobiorca może wystąpić z wnioskiem o wydanie interpretacji indywidulanej w jego sprawie. 

Jacek Kalinowski doradca podatkowy

SPORY FRANKOWE A PODATEK DOCHODOWY