WYROK TSUE C-510/25 NIE PRZYWRACA TEORII SALDA

10 września 2026 r.

Drodzy Państwo,
w dniu 10 września 2026 r. TSUE wydał wyrok w sprawie C-510/25 dotyczący zagadnień związanych z rozliczeniem stron po stwierdzeniu nieważności umów kredytowych.
 
Z orzeczenia płynie wniosek, że Trybunał co do zasady nie sprzeciwia się potrąceniu z urzędu wzajemnych wierzytelności stron po unieważnieniu umowy. Wybór odpowiedniego mechanizmu rozliczeń (teoria salda czy dwóch kondykcji) pozostawia jednak sądom krajowym, które muszą zapewnić konsumentowi ochronę gwarantowaną przez prawo Unii.
 
To odesłanie ma kluczowe znaczenie! TSUE wymaga bowiem, aby ewentualne potrącenie z urzędu odbywało się przy poszanowaniu wymogów proceduralnych przewidzianych w prawie krajowym. Należy w tym miejscu przypomnieć, że Sąd Najwyższy w uchwale III CZP 25/22 dokonał już kompleksowej analizy krajowych przepisów i przesądził, że właściwym modelem rozliczeń nieważnej umowy jest teoria dwóch kondykcji. Trybunał nie nakłada na polskie sądy żadnego obowiązku zmiany tego stanowiska ani faworyzowania teorii salda.
 
Co więcej, Trybunał wyraźnie wskazał, że sąd nie może zaskoczyć konsumenta wybraną metodą rozliczeń. Jeśli zamierza z urzędu zastosować teorię salda, ma obowiązek uprzednio poinformować o tym kredytobiorcę.
 
Niezwykle istotny z perspektywy kredytobiorcy jest również wątek kosztów postępowania. Sąd krajowy, rozważając potrącenie, musi zagwarantować pełną skuteczność praw konsumenta. Oznacza to, że zasady podziału kosztów w przypadku zastosowania teorii salda nie mogą zniechęcać konsumentów do powoływania się na prawa przyznane im w dyrektywie 93/13.
 
Podsumowując, orzeczenie C-510/25 nie ujednolici linii orzeczniczej, ponieważ TSUE ostatecznie uzależnił możliwość zastosowania teorii salda od oceny i wymogów wynikających z prawa krajowego, los rozliczenia nieważnej umowy w dalszym ciągu będzie zależał od poglądu sądu. W praktyce oznacza to, że ciężar rozstrzygnięcia przenosi się na argumentację – ostateczny kształt rozliczeń będzie zależał od dostatecznego uargumentowania stanowiska i skutecznego przekonania składu orzekającego w danej sprawie do zastosowania konkretnej koncepcji.
 
Łukasz Hirsch radca prawny
WYROK TSUE C-510/25 NIE PRZYWRACA TEORII SALDA